Nowa dyrektywa UE 2023/1791 dla efektywności energetycznej w sektorze publicznym i komunalnym.

Nowa Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 w sprawie efektywności energetycznej wprowadza istotne zmiany w zakresie obowiązków sektora publicznego oraz przedsiębiorstw współpracujących z administracją. Celem jest wzmocnienie zasad efektywności energetycznej i wdrożenie podejścia „efektywność energetyczna przede wszystkim”.

Dyrektywa UE 2023/1791 – najważniejsze założenia

Dyrektywa nakłada na państwa członkowskie obowiązek wdrożenia nowych środków wspierających efektywność energetyczną,
w tym:

• promowanie i realizację celów związanych z oszczędnością energii,
• ustalenie krajowych wkładów do wspólnego celu UE na rok 2030,
• integrację zasad efektywności energetycznej we wszystkich sektorach gospodarki,
• wdrożenie zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim”.

W Polsce nowelizacja ustawy o efektywności energetycznej wdrażająca zapisy tej dyrektywy jest planowana na I kwartał 2026 roku.
Administracja publiczna powinna już dziś przygotować się na te zmiany, analizując wpływ regulacji na swoją działalność.

Cele w zakresie efektywności energetycznej do 2030 roku

Celem wspólnym dla wszystkich państw UE jest zmniejszenie zużycia energii końcowej o co najmniej 11,7% względem prognoz w scenariuszu referencyjnym z 2020 roku. Oznacza to, że zużycie energii końcowej nie może przekroczyć 763 Mtoe, a energii pierwotnej – 992,5 Mtoe.

Każde państwo członkowskie ma wyznaczyć swój wkład w realizację celu, co bezpośrednio wpłynie na przedsiębiorstwa energochłonne oraz dostawców usług energetycznych dla sektora publicznego.

Obowiązki oszczędności energii dla państw i przedsiębiorstw

W okresie od 2024 do 2030 roku państwa członkowskie będą zobowiązane osiągnąć skumulowane oszczędności energii finalnej według następujących wskaźników:

• 1,3% w latach 2024–2025,
• 1,5% w latach 2026–2027,
• 1,9% w latach 2028–2030 i po 2030 roku.

Realizacja tych celów będzie możliwa m.in. poprzez systemy zobowiązujące do efektywności energetycznej
oraz alternatywne środki finansowe i kontrolne.
Wdrożenie takich mechanizmów będzie szczególnie istotne dla operatorów sieci, dostawców energii i firm ESCO.

Zadania modernizacyjne sektora publicznego

Wymogi te będą realizowane głównie poprzez modernizacje budynków publicznych i inwestycje w nowoczesne technologie.

Renowacja budynków publicznych

Państwa członkowskie będą corocznie poddawać renowacji 3% powierzchni użytkowej budynków publicznych w celu przekształcenia ich w budynki o niemal zerowym zużyciu energii (nZEB) lub zeroemisyjne. Każdy kraj UE ma stworzyć i aktualizować co 2 lata wykaz budynków publicznych z informacjami o ich charakterystyce energetycznej i zużyciu energii.

Efektywność energetyczna w zamówieniach publicznych

Dyrektywa UE 2023/1791 wprowadza obowiązek uwzględniania kryteriów efektywności energetycznej przy wszystkich
zamówieniach publicznych przekraczających progi unijne:

• administracja centralna – od 143 000 euro,
• administracja lokalna – od 221 000 euro,
• zamawiający sektorowi – od 443 000 euro,
• roboty budowlane – od 5 538 000 euro.

Dla przedsiębiorstw oznacza to konieczność dostosowania ofert i stosowanych technologii do najwyższych standardów efektywności energetycznej.

Zasada „efektywność energetyczna przede wszystkim”

Zasada ta nakazuje priorytetowe traktowanie działań poprawiających efektywność energetyczną przy planowaniu i realizacji inwestycji.
Wymaga analizy efektywności energetycznej dla projektów o wartości powyżej 100 mln euro (lub 175 mln euro w sektorze transportowym).

Nowe możliwości dla firm ESCO

Firmy z sektora ESCO (Energy Service Company) oraz oferujące umowy EPC zyskają nowe możliwości współpracy z sektorem publicznym.

Fundusz efektywności energetycznej i wsparcie finansowe

Państwa członkowskie będą mogły tworzyć krajowe fundusze efektywności energetycznej, finansowane m.in. z wpłat stron zobowiązanych. Fundusze te będą wspierały inwestycje w sektorze publicznym, MŚP oraz projekty poprawiające efektywność energetyczną.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Kiedy Polska wdroży Dyrektywę 2023/1791?

Nowa ustawa wdrażająca zapisy dyrektywy ma zostać opublikowana w I kwartale 2026 roku.

Jakie są główne cele dyrektywy UE 2023/1791?

Promowanie oszczędności energii, poprawa efektywności energetycznej w sektorze publicznym i prywatnym oraz wdrożenie zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim”.

Jakie znaczenie ma dyrektywa dla przedsiębiorców?

Firmy świadczące usługi energetyczne i modernizacyjne dla sektora publicznego będą musiały spełniać nowe wymogi efektywnościowe, co zwiększy zapotrzebowanie na audyty energetyczne i umowy EPC.